Nie ma trudnych dzieci, są dzieci przeżywające trudności. #ŚWIETLIX

Każde dziecko jest inne i każde potrzebuje nieco innego wsparcia. To, co dla jednego jest łatwe, dla drugiego może stanowić ogromne wyzwanie. Jak lepiej rozumieć zachowania dzieci i wspierać je w codziennych trudnościach? O tym podczas szkolenia #ŚWIETLIX i wykładu „Praca z dziećmi z ADHD oraz w spektrum autyzmu” opowiedziała Marta Trusewicz-Pasikowska.

Nie mówmy, że dziecko jest trudne

„Nie mówmy, że dziecko jest trudne. Mówmy, że dziecko przeżywa trudności” – powiedziała na wstępie prelegentka. To ważna zmiana perspektywy, od której warto zacząć pracę wychowawczą.

Niektóre dzieci szybciej się rozpraszają, silniej reagują na bodźce lub mają trudności z regulowaniem emocji. Nie musi to oznaczać braku chęci do współpracy. Przyczyną mogą być indywidualne różnice w funkcjonowaniu mózgu, które wpływają na sposób przetwarzania informacji, koncentrację i reakcje na otoczenie.

Dziecko, które słyszy wiele dźwięków, odbiera liczne bodźce i jednocześnie próbuje wykonać kilka zadań, może czuć się przeciążone. To, co z zewnątrz wygląda na nieposłuszeństwo, czasem jest po prostu sygnałem, że potrzebuje ono innego rodzaju pomocy.

„Sprawiedliwie” nie zawsze znaczy „tak samo”

Podczas prelekcji pojawiła się metafora zwierząt, które mają wykonać to samo zadanie – wspiąć się na drzewo. Dla jednych będzie to naturalne, dla innych zupełnie niemożliwe. Podobnie jest z dziećmi: nie każde ma takie same możliwości, potrzeby i predyspozycje.

Oczekiwanie, że wszyscy będą pracować w tym samym tempie i w ten sam sposób, nie zawsze jest sprawiedliwe. Dlatego tak ważne jest indywidualne podejście, dostrzeganie mocnych stron i szukanie rozwiązań dopasowanych do konkretnego dziecka.

Marta Trusewicz-Pasikowska zwróciła również uwagę na to, jak często dzieci słyszą komunikaty: „Siedź spokojnie”, „Nie wierć się”, „Słuchaj”, „Przestań to robić”. Powtarzane każdego dnia uwagi mogą sprawiać, że dziecko zaczyna postrzegać siebie jako kogoś, kto ciągle robi coś źle. To z kolei może osłabiać jego poczucie własnej wartości.

Przewidywalność, proste komunikaty i zauważanie mocnych stron

Jak wspierać dzieci, które mają trudności z koncentracją, regulowaniem emocji lub reagowaniem na bodźce? Warto zacząć od kilku prostych zasad:

• Stawiajmy na przewidywalność. Rutyna i jasny plan dnia pomagają dziecku poczuć się bezpieczniej i spokojniej.
• Mówmy prosto i konkretnie. Zrozumiałe komunikaty ułatwiają dziecku zorientowanie się, czego od niego oczekujemy.
• Dajmy czas na powrót do zadania. Nawet niewielkie rozproszenie może sprawić, że dziecku trudno będzie ponownie skupić uwagę. Warto uwzględnić to w codziennej pracy.
• Wspierajmy mocne strony. Każde dziecko ma obszary, w których czuje się pewniej. Pomagajmy mu je odkrywać i rozwijać.
• Zauważajmy dobre zachowania. Nie koncentrujmy się wyłącznie na tym, co wymaga poprawy. Doceniajmy wysiłek, postępy i małe sukcesy.

Ważny jest także sposób, w jaki się komunikujemy. Spokojne, naturalne tempo mówienia i jasne polecenia pomagają dziecku lepiej zrozumieć przekaz, bez niepotrzebnego zwiększania napięcia.

Zrozumienie zamiast oceniania

W pracy wychowawczej łatwo skupić się na zachowaniu, które przeszkadza grupie lub utrudnia realizację zajęć. Warto jednak zatrzymać się na chwilę i zastanowić, co może za nim stać. Czasem za impulsywnością kryje się przeciążenie, za brakiem koncentracji – trudność z powrotem do zadania, a za niechęcią do współpracy – poczucie, że kolejny raz coś się nie uda.

Zmiana perspektywy nie oznacza rezygnacji z zasad i granic. Oznacza szukanie takich sposobów wsparcia, które pomogą dziecku lepiej funkcjonować, rozwijać swoje możliwości i budować wiarę we własne siły.

Dziękujemy Marcie Trusewicz-Pasikowskiej za przypomnienie, jak ważne jest patrzenie na dzieci z uważnością i zrozumieniem. Bo czasem największą zmianę zaczynamy od tego, że zamiast kolejny raz poprawiać dziecko, próbujemy lepiej zrozumieć, czego potrzebuje. Nie każde dziecko potrzebuje więcej dyscypliny. Czasem potrzebuje dorosłego, który dostrzeże jego trudności i pomoże mu sobie z nimi poradzić.