Pierwsza pomoc. Jak reagować, gdy liczy się każda sekunda? #ŚWIETLIX

Co zrobić, gdy dziecko się zadławi? Jak zatamować krwotok? I jak zareagować, gdy ktoś nagle straci przytomność? Podczas drugiego dnia szkolenia #ŚWIETLIX uczestnicy zdobywali wiedzę, która może kiedyś uratować czyjeś zdrowie lub życie.

Sześciogodzinny kurs pierwszej pomocy poprowadził Marek Skrzymowski – ratownik Niezależnej Grupy Ratowniczej R1, ratownik WOPR oraz instruktor pierwszej pomocy przedmedycznej.

Było dużo praktyki, ćwiczeń i konkretnych wskazówek. Uczestnicy trenowali zakładanie opatrunków, pozycję boczną bezpieczną, pomoc przy zadławieniu oraz resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO). Szczególną uwagę poświęcono sytuacjom, które mogą zdarzyć się podczas codziennej pracy z dziećmi.

Szkolenie było rewelacyjne! Bardzo się cieszę, że mogłam wziąć udział w praktycznym kursie pierwszej pomocy!

– opinia uczestniczki szkolenia #ŚWIETLIX.

Na podstawie warsztatów Skrzymowskiego przygotowaliśmy dla Was mały poradnik podstawowych zasad pierwszej pomocy. Zapraszamy do przeczytania.

1. Zanim pomożesz, zadbaj o bezpieczeństwo

Pierwsza zasada ratownictwa brzmi: „Dobry ratownik to żywy ratownik”. Zanim podejdziesz do poszkodowanego, rozejrzyj się i sprawdź, czy miejsce zdarzenia jest bezpieczne, a także czy Tobie nie zagraża niebezpieczeństwo.

W przypadku wypadku drogowego może być konieczne odpowiednie zabezpieczenie miejsca, np. za pomocą trójkąta ostrzegawczego. Nie narażaj siebie ani innych osób na kolejne niebezpieczeństwo.

Następnie oceń stan poszkodowanego i wezwij pomoc pod numerem 112 lub 999. Jeśli to możliwe, poproś drugą osobę o wykonanie telefonu, by samodzielnie móc zająć się poszkodowanym. Warto włączyć tryb głośnomówiący i wykonywać polecenia dyspozytora.

2. Nie bój się udzielać pierwszej pomocy

Strach przed popełnieniem błędu jest naturalny, jednak brak reakcji może sprawić, że pomoc nadejdzie zbyt późno. „Martwego bardziej nie zmartwicie” – powiedział prowadzący. To mocne słowa, ale ich sens jest ważny: jeśli ktoś potrzebuje pomocy, nie pozostawiajmy go bez wsparcia.

Co zrobić, gdy widzimy osobę potencjalnie potrzebującą pomocy?

• Sprawdź, czy miejsce jest bezpieczne.
• Spróbuj nawiązać kontakt z poszkodowanym z dystansu.
• Jeśli nie reaguje, udrożnij drogi oddechowe i oceń, czy oddycha prawidłowo.
• Jeśli nie oddycha prawidłowo lub masz wątpliwości, wezwij pomoc i rozpocznij RKO zgodnie z poleceniami dyspozytora.
• Jeśli jest nieprzytomny, ale oddycha prawidłowo, zastosuj pozycję bezpieczną, o ile nie podejrzewasz urazu wymagającego pozostawienia go w pozycji zastanej. Kontroluj oddech do przyjazdu ratowników.

Nie zostawiaj poszkodowanego samego. Pamiętaj, że jego obecny stan może się szybko zmienić.

3. Zadławienie u dziecka – liczy się szybka reakcja

Zadławienie może wydarzyć się podczas posiłku, ale także w trakcie zabawy małymi przedmiotami. Dlatego wychowawcy powinni wiedzieć, jak rozpoznać zagrożenie.

Jeśli dziecko kaszle skutecznie i może oddychać, zachęcaj je do kaszlu. Jeśli nie, wykonaj kilka mocnych uderzeń między łopatkami, jednocześnie pochylając dziecko do przodu. Gdy i to nie pomoże, obejmij je od tyłu w pasie i uciśnij pięścią pod żebrami. Obserwuj, czy sytuacja się poprawia. Nie wkładaj palców do ust na ślepo, ponieważ możesz przesunąć ciało obce głębiej.

Jeśli dziecko straci przytomność, bezpiecznie ułóż je na podłożu i rozpocznij RKO zgodnie z instrukcjami dyspozytora pogotowia.

4. RKO – nie czekaj bezczynnie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa pomaga podtrzymać krążenie krwi i dostarczanie tlenu do organizmu, gdy serce przestaje skutecznie pompować krew.

Jeśli osoba jest nieprzytomna i nie oddycha prawidłowo, natychmiast wezwij pomoc. Rozpocznij uciskanie klatki piersiowej i postępuj zgodnie z poleceniami dyspozytora. Jeśli dostępny jest automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED), poproś kogoś o jego przyniesienie, a następnie uruchom go i wykonuj jego polecenia.

W przypadku dzieci zatrzymanie krążenia często jest związane z problemami oddechowymi. Dlatego w resuscytacji pediatrycznej szczególne znaczenie ma 5 wstępnych oddechów ratowniczych (podobnie u osób podtopionych). Jeśli umiesz je wykonywać, stosuj technikę odpowiednią do wieku dziecka i aktualnych wytycznych. U osoby dorosłej 30 uciśnięć – 2 wdechy, natomiast u dzieci 5 wdechów – 15 uciśnięć – 2 wdechy. Wykonuj do skutku.

Podczas szkolenia #ŚWIETLIX uczestnicy mogli samodzielnie ćwiczyć RKO. To bardzo ważne, ponieważ sama znajomość teorii nie daje takiego przygotowania jak praktyka.

5. Krwawienie – jak pomóc?

Skaleczenie podczas zajęć plastycznych, rana po upadku na placu zabaw czy poważniejszy uraz mogą przydarzyć się w każdej świetlicy. Co w takiej sytuacji zrobić?

• Załóż rękawiczki jednorazowe, jeśli są dostępne.
• Przyłóż do rany jałowy opatrunek lub czysty materiał.
• Uciskaj miejsce krwawienia, by je zatamować.
• Jeśli krwotok jest silny, natychmiast wezwij pomoc, nie przerywając ucisku na ranę.
• Nie wyciągaj przedmiotów wbitych w ciało. Zabezpiecz je przed poruszaniem, owijając mocno opatrunkiem.

Podczas kursu uczestnicy ćwiczyli zakładanie opatrunków. To umiejętność, która może przydać się zarówno przy drobnych urazach, jak i w poważniejszych sytuacjach.

6. Krwawienie z nosa – głowa do przodu!

Krwawienie z nosa u dzieci nie jest rzadkością. Może pojawić się po urazie, wysiłku albo samoistnie. Jak postępować?

• Posadź dziecko i poproś, by lekko pochyliło głowę do przodu.
• Zaciśnij miękką część nosa palcami.
• Utrzymuj ucisk przez około 10–15 minut, bez sprawdzania co chwilę, czy krwawienie ustało.
• Jeśli krwawienie jest bardzo obfite, nastąpiło po poważnym urazie lub nie ustępuje, skontaktuj się z pomocą medyczną.

Nie odchylaj głowy dziecka do tyłu. Krew może wtedy spływać do gardła. Zimny kompres może przynieść ulgę, ale najważniejszy jest prawidłowy ucisk.

7. Oparzenia – chłodzenie jest najważniejsze

Gorąca herbata, woda z czajnika czy rozgrzana powierzchnia mogą spowodować bolesne oparzenie. W takiej sytuacji liczy się szybkie działanie. Przy poparzeniach I stopnia najlepszym ratunkiem jest zwykła woda – letnia, nie zimna.

• Jak najszybciej przerwij kontakt ze źródłem ciepła, jeśli można to zrobić bezpiecznie.
• Chłodź oparzone miejsce bieżącą wodą o temperaturze ok. 20 stopni przez 20 minut z odległości 20 cm (zasada 20:20:20)
• Zdejmij biżuterię i luźne ubranie z okolicy oparzenia, zanim pojawi się obrzęk. Nie odrywaj materiału przyklejonego do skóry.
• Nie przekłuwaj pęcherzy. Nie nakładaj kremów, masła ani innych domowych preparatów.
• Poważne, rozległe lub głębokie oparzenia wymagają pilnej oceny medycznej. U dzieci próg do wezwania pomocy powinien być niski.

W przypadku oparzenia chemicznego usuń zanieczyszczone ubranie oraz resztki substancji (jeśli można to zrobić bezpiecznie) i obficie płucz skórę wodą. Postępuj zgodnie z zaleceniami dyspozytora pogotowia.

8. Wychłodzenie – nie rozgrzewaj gwałtownie

Dzieci spędzają czas na dworze przez cały rok. Zimą, podczas wycieczek czy zabaw na śniegu, łatwo przeoczyć pierwsze oznaki wychłodzenia. Jeśli podejrzewasz hipotermię:

• Przenieś dziecko w osłonięte, ciepłe miejsce, o ile jest to bezpieczne.
• Zdejmij mokre ubrania, jeśli możesz zrobić to bez nadmiernego poruszania poszkodowanym.
• Okryj dziecko, szczególnie głowę i tułów.
• Nie rozgrzewaj go gwałtownie, nie sadzaj bezpośrednio przy gorącym grzejniku/farelce i nie pocieraj intensywnie skóry.
• Przy silnym wychłodzeniu, senności, splątaniu lub zaburzeniach świadomości niezwłocznie wezwij pomoc pod numerem 112/999.

Podczas kursu uczestnicy rozmawiali także o wyposażeniu przydatnym na zimowym szlaku. Koc termiczny NRC, ciepłe rękawice, czapka, ogrzewacze do rąk i dobrze przygotowana apteczka mogą okazać się bardzo pomocne.

9. Apteczka i telefon – przygotuj się wcześniej

Nie każdej sytuacji da się zapobiec, ale można ułatwić sobie reakcję. Warto regularnie sprawdzać wyposażenie świetlicowej apteczki. Przydatne są m.in. rękawiczki jednorazowe, jałowe opatrunki, bandaże, maseczki, ostre nożyczki i koc termiczny. Apteczka powinna być łatwo dostępna dla dorosłych, ale zabezpieczona przed niekontrolowanym dostępem dzieci.

Warto też uzupełnić w swoim telefonie informacje medyczne dostępne z ekranu blokady. Można tam dodać kontakt ICE (ang. in case of emergency) – do osoby, którą należy powiadomić w razie wypadku. Działanie można wykonać w ustawieniach telefonu.

Wiedza, która daje odwagę do działania

Sześć godzin szkolenia z Markiem Skrzymowskim pokazało, że pierwsza pomoc to nie tylko zestaw procedur, ale umiejętność zachowania spokoju, oceny sytuacji i podjęcia działania mimo stresu. Bo stres jest naturalny. Ważne jednak, by nie paraliżował.

Dziękujemy Markowi za przekazanie wiedzy i możliwość przećwiczenia umiejętności, które mogą kiedyś uratować zdrowie lub życie dziecka. Wychowawcy świetlic każdego dnia dbają o bezpieczeństwo swoich podopiecznych. Im lepiej są przygotowani, tym pewniej mogą reagować, gdy wydarzy się coś nieprzewidzianego.

Uwaga: ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje praktycznego kursu pierwszej pomocy. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod numer 112 lub 999 i stosuj się do poleceń dyspozytora. Techniki ratunkowe u dzieci zależą m.in. od wieku, dlatego warto regularnie odnawiać szkolenie zgodnie z aktualnymi wytycznymi.