Nauczyli, jak chronić „Młode głowy pod presją”

Problemy emocjonalne wśród młodych ludzi to temat, o którym mówi się coraz głośniej. Każdego dnia dzieci mierzą się z presją społeczną, hejtem w Internecie czy przemocą rówieśniczą. Dziś wspólnie z Centrum Usług Społecznych w Starej Kiszewie podejmowaliśmy tę trudną tematykę podczas konferencji „MŁODE GŁOWY POD PRESJĄ. Jak wspierać, by nie złamać?”, która odbyła się w Gminnym Ośrodku Kultury, Sportu i Turystyki w Starej Kiszewie.

Konferencja skierowana była do osób, które na co dzień pracują z dziećmi i młodzieżą – nauczycieli, pedagogów, kuratorów, wychowawców, pracowników instytucji pomocowych, a także do rodziców i opiekunów. Program wydarzenia wypełniły wykłady specjalistek, które podzieliły się swoją wiedzą, doświadczeniem oraz praktycznymi wskazówkami dotyczącymi wspierania dzieci i młodzieży.

„Zanim dziecko zamilknie – o czytaniu tego, co między słowami”

Pierwszy wykład poprowadziła Kamila Olga Stępień-Rejszel – psychoterapeutka CBT i doktor nauk społecznych. Prelegentka podkreślała, jak ogromne znaczenie ma sposób, w jaki dorosły postrzega dziecko i komunikuje mu swoje oczekiwania.

Podzieliła się swoją historią z gabinetu: historią nastolatka, który przez otoczenie był określany jako „zły” i „niegrzeczny”. Z czasem sam przestał wierzyć, że może być dobrym człowiekiem. Po kilku spotkaniach terapeutycznych i rozmowach o tym, czym jest dobro, chłopak odzyskał wiarę, że też może być dobry. Po ostatniej sesji odwrócił się do terapeutki i zapytał: „Pani od początku wiedziała, prawda?”. „Ale co wiedziałam?” – zapytała. „Że ja jestem dobry chłopak” – usłyszała w odpowiedzi.

Podczas wykładu wiele miejsca poświęcono także znaczeniu więzi. Dziecko nie powinno mieć poczucia, że zasługuje na miłość tylko wtedy, gdy jest grzeczne, osiąga dobre wyniki czy spełnia oczekiwania dorosłych.

Dzieci, które mają poczucie sensu tego świata, mają wyższy poziom dobrostanu psychicznego. Dlatego warto tłumaczyć i odpowiadać na te wszystkie pytania: „A po co?” i „Dlaczego tak jest?”

Prelegentka zwróciła uwagę na czynniki, które mogą szkodzić rozwojowi dziecka: brak czasu, brak stymulacji emocjonalnej oraz nadmiar ekranów i technologii. Wszystko to osłabia tzw. bezpieczną bazę, czyli miejsce i relację, do których dziecko zawsze może wrócić, uspokoić się i poczuć bezpiecznie. Omówiła również triadę depresji: zwątpienie w świat, zwątpienie w ludzi oraz zwątpienie w siebie.

„Nie szlifuj braków – rozpal talenty”

Drugi wykład poprowadziła Emilia Nikoniuk – certyfikowana trenerka Formuły Geniuszu i założycielka „Stacji Dobrego Czasu”. Mówiła o znaczeniu odkrywania i rozwijania talentów dzieci. Poznanie własnych mocnych stron pomaga budować poczucie własnej wartości, lepiej rozumieć siebie, ale także innych ludzi. To również ważny element przeciwdziałania agresji i porównywaniu się z innymi.

Kiedy dziecko odkrywa swoje talenty, przestaje zastanawiać się, co jest z nim nie tak i dlaczego ktoś inny jest w czymś lepszy. Zaczyna rozumieć, że każdy człowiek ma własne predyspozycje i mocne strony.

Emilia Nikoniuk porównała działanie talentów do jazdy autostradą. Gdy wykonujemy czynności zgodne z naszymi naturalnymi predyspozycjami, wszystko przychodzi nam łatwiej i bardziej naturalnie. Gdy natomiast próbujemy stale działać w obszarach, które nie są naszymi mocnymi stronami, pojawia się wysiłek, zmęczenie i frustracja. To tak, jakbyśmy mieli napisać swoje imię i nazwisko nie dominującą ręką, lecz tą drugą.

„Odpowiedź na potrzeby kluczem do dobrej pomocy”

O powyższym temacie opowiedziała dobrze nam wszystkim znana Joanna Pieszka, prezeska Fundacji POCIECHA, ale też pedagożka, socjoterapeutka i autorka programów dla dzieci i młodzieży. Podkreślała, że bardzo często dajemy odpowiedzi, nie wiedząc nawet, jakie było pytanie. Tymczasem skuteczna pomoc zaczyna się od uważnego słuchania i poznania rzeczywistych potrzeb drugiego człowieka.

Często oceniamy z zewnątrz, czego ktoś potrzebuje, choć nie zawsze ma to wiele wspólnego z rzeczywistością. Ludzie mają naturalną potrzebę pomagania, jednak nie zawsze wiedzą, jaka pomoc będzie naprawdę wartościowa. Dlatego tak ważne jest słuchanie, zadawanie pytań, wprowadzanie poprawek i wspólne szukanie rozwiązań.

„Nastolatek z FASD – pomiędzy potrzebą autonomii a realnymi ograniczeniami”

Po przerwie kawowej wróciliśmy na salę, by posłuchać Małgorzaty Korolczuk, propagatorki wiedzy o Płodowym Zespole Alkoholowym (FASD) oraz założycielki fundacji FASmisja.

Prelegentka przypomniała, że alkohol jest substancją toksyczną i nie istnieje jego bezpieczna dawka (zarówno w okresie ciąży jak i w ogóle). Alkohol wpływa na rozwój komórek, zaburzając ich prawidłowe funkcjonowanie, co może prowadzić do poważnych konsekwencji rozwojowych u dziecka.

Uczestnicy mogli również usłyszeć ciekawostkę dotyczącą produktów spożywczych zawierających alkohol, takich jak niektóre słodycze czy wybrane wyroby piekarnicze (popularne rogaliki), których obecności alkoholu wielu konsumentów nie jest świadomych.

Podczas wystąpienia przedstawiono także dane dotyczące funkcjonowania mózgu osób z FASD oraz omówiono możliwości wspierania ich rozwoju. Korolczuk opowiedziała, że w mózgu zdrowego człowieka znajduje się 86 miliardów komórek neuronowych, natomiast u dzieci z FASD nawet 30% mniej. Wśród poruszonych tematów znalazła się również kluczowa rola choliny, obecnej m.in. w żółtkach jaj i roślinach strączkowych. Pomaga ona wspierać terapię FASD.

„Układ nerwowy pod presją”

Ostatni wykład poprowadziła Marta Trusewicz-Pasikowska – wykładowczyni akademicka, trenerka TUS i terapeutka integracji sensorycznej.

Prelegentka zwróciła uwagę na to, że dorośli potrafią usprawiedliwić własne gorsze samopoczucie bólem głowy, zmęczeniem czy stresem, natomiast trudne zachowania dzieci często interpretowane są wyłącznie jako niegrzeczność. Tymczasem nigdy do końca nie wiemy, z czym mierzy się druga osoba.

Wybuchy złości, bunt czy agresja bardzo często są sygnałem przeciążenia emocjonalnego, sensorycznego lub poznawczego. Dzieci potrzebują wtedy nie oceny, lecz uwagi, zainteresowania i wsparcia. Pasikowska podkreśliła również, jak duży wpływ na nasze funkcjonowanie ma pośpiech. To właśnie on generuje ogromne przeciążenia emocjonalne. Spokój, odpoczynek i czas wolny pomagają regulować emocje i zapobiegają nagłym wybuchom.

Wśród doraźnych sposobów pomocy dziecku w sytuacji przeciążenia prelegentka wymieniła:

• obniżenie liczby bodźców,
• ograniczenie liczby komunikatów słownych,
• spokojny ton głosu,
• danie czasu na wyciszenie,
• zaproponowanie ruchu i aktywności fizycznej,
• obecność wspierającej osoby,
• rezygnację z zawstydzania.

Podkreśliła również, że każde dziecko wymaga indywidualnego podejścia. Nie istnieje jedno rozwiązanie, które sprawdzi się u wszystkich. Najważniejsze jest dostrzeżenie potrzeb konkretnego dziecka i dostosowanie działań właśnie do niego.

Dziękujemy za wspólnie spędzony czas

To była konferencja naszpikowana wiedzą, praktycznymi przykładami i inspiracjami do dalszej pracy z dziećmi i młodzieżą. Serdecznie dziękujemy Pani Joannie Mikołajskiej, Dyrektorce Centrum Usług Społecznych w Starej Kiszewie, za możliwość współorganizacji tak ważnego wydarzenia!

Dziękujemy wszystkim prelegentkom za wykłady pełne doświadczeń, refleksji i cennych wskazówek. Na koniec kierujemy podziękowania do wszystkich uczestników, którzy byli dziś z nami. Mamy nadzieję, że zdobyta wiedza będzie wspierać Państwa w codziennej pracy i budowaniu bezpiecznego świata dla dzieci i młodzieży. Do zobaczenia za rok!

Patronat Honorowy nad wydarzeniem objęli: Wójt Gminy Stara Kiszewa Andrzej Hinc oraz Wojewoda Pomorski Beata Rutkiewicz. Partnerami wydarzenia byli: Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki w Starej Kiszewie oraz Stara Kiszewa – Kolory Kaszub i Kociewia.